Norweskie okręty podwodne typu A

Norweskie okręty podwodne typu A

Norweskie okręty podwodne typu A to grupa jednostek, które odgrywały istotną rolę w marynarce wojennej Norwegii na początku XX wieku. Zbudowane w niemieckiej stoczni Germaniawerft w Kilonii w latach 1911-1914, były one odpowiedzią na rosnące potrzeby Norwegii w zakresie obrony morskiej. Okręty te, mimo że nie były zaawansowane technicznie w porównaniu do późniejszych jednostek, miały swoje miejsce w historii morskiej i stanowiły ważny krok w rozwoju norweskiej floty podwodnej.

Projekt i budowa okrętów

Okręty podwodne typu A zostały zamówione przez rząd Norwegii po pozytywnych doświadczeniach z pierwszym norweskim okrętem podwodnym, „Kobben”, który zbudowano w 1909 roku. Po udanych próbach i zadowoleniu z osiągów „Kobbena”, Norwegowie postanowili zainwestować w nowe jednostki. W listopadzie 1910 roku rozpoczęto rozmowy z niemieckimi stoczniami i ostatecznie wybór padł na Germaniawerft, która przygotowała projekt powiększonej wersji okrętu „Atropo” zbudowanego dla Regia Marina.

Głównym konstruktorem okrętów był dr Hans Techel, który zaprojektował jednostki o większych możliwościach bojowych. Zamówienie obejmowało początkowo trzy okręty, jednak w 1912 roku dodano jeszcze jedną jednostkę. Położenie stępek miało miejsce w latach 1911-1912, a zwodowanie odbyło się w latach 1913-1914. Okręty były wyposażone w nowoczesne jak na swoje czasy technologie, takie jak żyrokompasy, co zwiększało ich zdolność manewrową podczas działań podwodnych.

Dane taktyczno-techniczne

Jednostki typu A charakteryzowały się dwukadłubową konstrukcją i miały długość od 46,5 do 46,7 metra oraz szerokość 4,8 metra. Ich zanurzenie wynosiło między 2,7 a 2,8 metra. Kadłub sztywny miał długość 34,45 metra. Wyporność normalna okrętów wynosiła od 268 do 270 ton na powierzchni oraz od 342 do 355 ton w zanurzeniu. Na powierzchni napędzane były przez dwa silniki wysokoprężne o mocy 700 KM, natomiast pod wodą korzystały z dwóch silników elektrycznych o mocy 380 KM.

Okręty mogły osiągać prędkość do 14,5 węzła na powierzchni oraz do 9 węzłów w zanurzeniu. Zapas paliwa umożliwiał im pokonanie dystansu wynoszącego 900 Mm przy prędkości 10 węzłów na powierzchni oraz 76 Mm przy prędkości 3,3 węzła podczas zanurzenia. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów. Okręty były uzbrojone w trzy wyrzutnie torped kalibru 450 mm oraz działo pokładowe kal. 8,8 cm TK C/14 L/45.

Służba norweskich okrętów

Po ukończeniu budowy, trzy norweskie jednostki (A-2, A-3 i A-4) odbyły rejs z Kilonii do Norwegii i zostały przyjęte do służby na początku 1914 roku. W momencie wybuchu II wojny światowej okręty te były już przestarzałe i nie mogły sprostać nowoczesnym wymaganiom militarnym. W kwietniu 1940 roku, kiedy Niemcy zaatakowały Norwegię, jednostki te znajdowały się w składzie 1. dywizjonu okrętów podwodnych z bazą w Horten.

A-2 został zdobyty przez Niemców i zezłomowany, a A-3 i A-4 zostały samozatopione niedaleko Tønsberg w Oslofjorden, aby nie dostały się w ręce przeciwnika.

SM U-A: Historia niemieckiej jednostki

A-5 był jedyną jednostką typu A, która trafiła do niemieckiej floty po wybuchu I wojny światowej. Zarekwirowany przez Niemców w sierpniu 1914 roku i wcielony do Kaiserliche Marine jako U-A, okręt ten uczestniczył w wielu operacjach wojennych na Bałtyku. Jego pierwsze misje obejmowały m.in. zajęcie portu Lipawa oraz forsowanie Zatoki Ryskiej.

W miarę postępu wojny U-A przeszedł na funkcje szkoleniowe i po podpisaniu rozejmu został przekazany Francji. Ostatecznie jednostka została złomowana pomiędzy latami 1920 a 1921.

Zakończenie

Okręty podwodne typu A stanowią ważny element historii norweskiej marynarki wojennej oraz rozwoju technologii podwodnej na początku XX wieku. Choć ich służba była krótka i zakończyła się wraz z inwazją Niemiec na Norwegię podczas II wojny światowej, ich projekt oraz budowa świadczyły o rosnącej ambicji Norwegii jako państwa mającego własną flotę wojenną. Norwegowie z dumą korzystali z rezultatów współpracy z Niemcami przy budowie tych jednostek i mimo że nie przetrwały one próby czasu ani konfliktów wojennych, pozostają ważnym punktem odniesienia dla przyszłych generacji marynarzy.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).